Sert Seven Olgun Selin

Selin, Beyoğlu’nun Cihangir semtindeki Sanatçılar Parkı’ndan Fındıklı’ya doğru inen dik, nemli ve arnavutkaldırımlı Merdivenli Sokak’ta adımlarını zorlukla atarken, kucağındaki cildi yıpranmış ahşap kukla çantasını poyrazın getirdiği soğuk yağmur damlalarından korumaya çalışıyordu. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Tiyatro Dekor ve Kostüm Tasarımı Bölümü’nden birincilikle mezun olduktan sonra, 19. yüzyıl Osmanlı gölge oyunu ve ahşap kukla mekanizmalarını dijital arşiv ile fiziksel restorasyon altında birleştiren bağımsız bir sahne projesinde çalışmaya başlamıştı. Ancak projeyi destekleyen özel tiyatro konsorsiyumu, dönemsel sponsoru kaybedince atölyeyi bir gecede boşalttı ve çalışanların haklarını ödemeden kayıplara karıştı. Selin, hem sekiz aydır Cihangir’deki eski tiyatro depolarından topladığı ahşap oynatıcı mafsal paftalarıyla tek başına kaldı hem de mekanik eklem taramalarında kiraladığı hassas 3D lazer cihazlarının yüksek borcuyla baş başa bırakıldı.

Kasım ayının dondurucu poyrazı Boğaz üzerinden esip Cihangir’in yüksek tavanlı tarihi binalarının arasında uğuldayarak geçerken, cebinde kalan son otobüs parasıyla ne yapacağını düşünüyordu. Firuzağa’da kiraladığı küçük çatı katı odasının sahibi, ödenmeyen iki aylık kira yüzünden kapının kilidini değiştirmişti. Kucağındaki su geçirmez kılıfta sadece ahşap oymacılığı iskarpelaları, hassas gönyeler ve el çizimi mizanpaj defteri kalmıştı. Merdivenli Sokak’ın ortasındaki tarihi bir yapının taş basamağına çöktü. Emeğinin bir gecede yok sayılması göğsüne ağır bir taş gibi oturdu.

Gözyaşlarını rüzgâra verip çantasından çizim bloknotunu çıkardı. Sokak lambasının cılız sarı ışığı altında, geleneksel ihlamur ağacından oyulmuş bir kukla birleşim noktasının milimetrik mafsal çizimlerini kâğıda dökmeye başladı. Kalem kâğıda her dokunduğunda içindeki kırgınlık mesleki bir tutkuya dönüşüyordu. O sırada sokaktan geçen ve Kültür Bakanlığı Sahne Sanatları Restorasyon ve Arşiv Kurulu’nu yöneten kıdemli bir dekoratör mimar, basamakta titreyerek pürüzsüz ahşap mekanizma paftası çizen Selin’i fark etti. Kâğıttaki teknik hassasiyeti ve geleneksel kukla anatomisi bilgisini gören uzman, genç kadına İstanbul Tarihi Tiyatro Mimarisi ve Geleneksel Sahne Sanatları Restorasyonu Projesi’nde baş teknik ressam ve uzman tasarımcı olarak çalışma imkânı sağladı. Selin, Cihangir’in Boğaz’a bakan dik yokuşunda İstanbul’un ona pes etmeme gücünü bahşettiğini anladı.

Balat Kiremit Caddesi’nde Kayıp Rum Evleri Ahşap Saçak ve Seramik Karoları

Derya için İstanbul, Haliç’in kıyısındaki Balat Kiremit Caddesi’nin rengârenk tarihi Rum evlerinden yükselen ahşap kokusundan ve sur diplerinde yankılanan martı seslerinden ibaretti. İstanbul Teknik Üniversitesi İç Mimarlık ve Endüstriyel Miras Belgeleme Bölümü yüksek lisans mezunuydu; Balat, Fener ve Ayvansaray hattındaki 19. yüzyıl konutlarının ahşap çatı saçak detaylarını ve el yapımı zemin seramiklerinin pigment yapılarını inceleyen bağımsız bir restorasyon projesinde çalışıyordu. Ancak projeyi üstlenen ana yüklenici mimarlık şirketi, kamusal koruma bütçesinin kesilmesini gerekçe göstererek şantiyeyi bir gecede kapattı. Derya’nın sekiz aydır tuttuğu hassas çatı kaplama kesitleri ve seramik korozyon paftaları kilitli kalan şantiye konteynerinde kaldı; üstelik malzeme analiz cihazlarının kiralama faturası Derya’nın üzerine yıkıldı.

Gece saat üçte, Kiremit Caddesi’nin sonundaki tarihi Rum Okulu’nun dik merdivenlerinin altındaki taş basamakta tek başına oturuyordu. Sonbahar yağmuru tarihi tuğla duvarlardan süzülüp kabanını ıslatırken, Fener’de kaldığı pansiyonun ücretini ödeyemediği için eşyalarını tek bir sırt çantasına sığdırıp sokağa çıkmak zorunda kalmıştı. Cebinde sadece ertesi günün vapur parası duruyordu. Karşı yakadaki Kasımpaşa ve Şişhane ışıklarına bakarken geleceğe dair tüm umutları kararmıştı.