Soğuk Hisarın Yanındaki İnce Sedef

Nihal, antika ahşap müzik aletleri ve kemik kakmalı tambur gövdeleri restorasyonu üzerine uzmanlaşmış, 19. yüzyıl Osmanlı musiki cemiyetlerine ait sazların dökülmüş bağa (kaplumbağa kabuğu) ve sedef kakmalarını mikroskobik bisturilerle tamamlayan yirmi üç yaşında bir enstrüman konservatörüydü. Boğaz’ın tarihi akıntı ve hisar dokusuna yakın durabilmek için Rumelihisarı’nda, Kale İçi Sokak’tan Nafi Baba Yokuşu’na tırmanan dik ve dar taş yoldaki iki katlı kâgir bir binanın yarı bodrum katını atölye-ev yaptı.

Nihal’in zorluğu; hakiki Kızıldeniz sedeflerinin, ithal tavşan derisi tutkallarının fahiş pahalılığı ve Boğaz’ın sert rüzgarlarıyla bodrum katına dolan dondurucu nemin ahşap teklemesini çatlatma riskiydi. Gündüzleri Hisarüstü’ndeki öğrenci kafelerinde parça başı bulaşık yıkıyor ve ağır tepsi taşıyor, akşamları ise bodrum katındaki sarı masa lambasının altında büyüteç ve neşterle 1870’lerden kalma bir tamburun dökülmüş sedef yuvalarını temizliyordu. Odasına gün ışığı girmediği için kışın taş duvarlardan sızan soğuk nem ellerini uyuşturuyor, sedef yapraklarını sıcak tutkalla yerleştirirken parmaklarının titremesine neden oluyordu.

En büyük kriz, özel bir musiki koleksiyoncusu için restore ettiği 1885 tarihli, sedef ve fildişi kakmalı nadide bir tamburun teslim gecesinde yaşandı. Boğaz üzerinden gelen şiddetli bir poyraz fırtınası sırasında yokuştaki tıkalı rölanti kanalı patladı. Çamurlu tazyikli su Nihal’in bodrum katındaki havalandırma penceresinden içeri taşarak çalışma masasının üzerine aktı. Su, doğrudan henüz organik tutkalı sertleşmemiş sedef kakmalı tambur gövdesinin üzerine döküldü.

Nihal, dondurucu ve çamurlu suyun içinden enstrümanı saniyeler içinde kurtardı. Islanan özel tutkal çözülüp sedefler yerinden kayabilirdi. Sırılsıklam halde evden çıkıp Rumeli Hisarı’nın devasa taş burçlarının altındaki kapalı kemere sığındı. Fırtına yüzünü keserken, yanında taşıdığı emici kurutma kâğıtları ve saf alkolle fener ışığı altında tamburun üzerindeki çamuru teker teker temizledi. Sabaha kadar tutkalı elle yeniden ısıtıp dağılan sedefleri baştan sabitledi. Ertesi gün tamburu pürüzsüz akustiğiyle teslim ettiğinde, İstanbul’un soğuk suları onun sabrını ve zanaatını yenememişti.