Üsküdarın Karanlık Sokaklarında Gezen Hande

Hande, kütüphanecilik ve arşiv yönetimi eğitimi almış, Osmanlı dönemine ait denizcilik haritalarını ve liman kayıtlarını dijitalleştirerek koruma altına almaya çalışan yirmi üç yaşında bir araştırmacıydı. Üniversiteden mezun olduktan sonra tarihi arşivlerde kadro bulamayınca, Yeşilyurt ile Florya arasında kalan Menekşe Deresi yakınlarında, kentsel dönüşüm sebebiyle yıkılmayı bekleyen dökülen bir apartmanın bodrum katında yaşamaya başladı.

Hande’nin zorluğu; devasa Florya Akvaryumu ve sahil şeridindeki lüks tesislerin gölgesinde, rutubetli ve penceresiz bir odada yüksek hassasiyetli belgeleri korumaya çalışmaktı. Gündüzleri Menekşe Deresi üzerindeki balıkçı barınaklarında t ağ tamiri ve tekne temizliği işlerine yardım ederek günlük yiyecek parasını çıkarıyor, akşamları ise odasındaki eski nesil tarayıcı ve bilgisayarla sabaha kadar tarihi haritaları yüksek çözünürlükte dijitalleştiriyordu. Odasının yakınından geçen tren hattı ve sahil yolundaki araç gürültüsü bina zeminini sürekli sallıyor, hassas tarama cihazlarının sık sık kalibrasyonunun bozulmasına yol açıyordu.

En büyük kriz, dondurucu bir kasım gecesinde yaşandı. Marmara Denizi’nden esen şiddetli karayel fırtınası sırasında Menekşe Deresi’nin suları kabardı. Fırtına dalgaları derenin önünü tıkayınca, biriken çamurlu su Hande’nin kaldığı bodrum katın havalandırma boşluğundan içeri sızmaya başladı. O gece, özel bir sahaf koleksiyoncusu için dijitalleştirdiği 18. yüzyıla ait orijinal bir Ege haritası tarama masasının üzerindeydi.

Hande, buz gibi çamurlu suyun ayak bileklerine ulaştığı an dehşetle öne atıldı. Islak elleriyle tarihi haritayı sudan korumak için göğsüne bastırdı fakat tarama cihazı ve bilgisayar kasası suyun altında kaldı. Sırf üzerindeki haritayı koruyabilmek için sırılsıklam halde odasından çıkıp Florya sahilindeki kapalı bir otobüs durağına sığındı. Rüzgar yüzünü keserken, ceketini çıkarıp haritanın etrafına sardı. Sabaha kadar hiç uyumadan, durağın ışığı altında haritanın nemini özel emici kâğıtlarla teker teker çekti. Ertesi gün haritayı tek bir leke olmadan sahibine teslim edip dijital kopyaları başka bir bilgisayardan kurtarmayı başardı. İstanbul’un coşkun suları onun azmini yutmayı başaramamıştı.