Ocak ayının sisli bir salı sabahında poyrazın getirdiği soğuk hava Maslak’taki cam gökdelenlerin arasından ıslık çalarak geçerken Hande, Elektrokimya ve Enerji Depolama Teknolojileri Laboratuvarı’ndaki çift ekranının başında, lityum-iyon batarya hücrelerinin empedans spektroskopisi grafiklerini inceliyordu. İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya-Metalurji Fakültesi’nde doktora yapan Hande, gündüzleri katı hal bataryalarında katot aşınması ve dendrit oluşumu üzerine çalışan, bol hırkası, gözlükleri ve toplanmış saçlarıyla kendi halinde, enerji dönüşümüne tutkuyla bağlı bir bilim kadınıydı. Ancak, katı elektrokimyasal hücre simülatörlerinin aylık fahiş lisans ücretleri, Almanya’daki batarya test merkezinin veri bankasına erişim masrafları ve tezi için ihtiyaç duyduğu yüksek saflıktaki grafen katkılı elektrot malzemelerinin maliyeti, akademinin kısıtlı bütçelerini çoktan aşmıştı. Bu finansal kısıt, onu kendi koyduğu sarsılmaz prensiplerle yönettiği ikili bir hayata yöneltmişti. Kampüs laboratuvarında batarya test stantları arasında kaybolan mütevazı bir akademisyen olan Hande; İstanbul’un dev elektrikli araç yatırımcıları, yenilenebilir enerji depolama holdingi sahipleri ve batarya fabrikası patronları arasında ise elektrokimya hakimiyeti, sarsıcı zarafeti ve keskin analiz yeteneğiyle tanınan seçkin bir refakatçi olan "Akim"dı.
Son randevusu, Tarabya sırtlarında Boğaz’a hakim geniş bahçeli bir villada, elektrikli otobüsler ve şebeke tipi dev enerji depolama sistemleri üreten uluslararası bir teknoloji grubunun yönetim kurulu başkanıyla gerçekleşti. Müşterisi onu, Avrupalı otomotiv devlerinin temsilcilerine ve yatırımcılara vereceği prestijli bir akşam yemeğinde kendisine eşlik etmesi, batarya teknolojileri üzerine üst düzey sohbetler yürütmesi için kiralamıştı. Yemek salonunun yanındaki sergi odasında, şirketin elektrikli ticari araçlar için geliştirdiğini iddia ettiği yeni nesil silisyum-anotlu lityum batarya paketinin şematik tasarımı ve hızlı şarj test raporları Hande’nin dikkatini çekti. Müşterisinin kibrini ve yatırımlarıyla övünme arzusunu zekice sorularla besleyen Hande, kadehini yudumlarken gözleriyle rapordaki Nyquist empedans eğrilerini ve termal kaçak (thermal runaway) katsayılarını zihninde analiz etti. Anottaki silisyum oranının kontrolsüz hacim genleşmesine yol açacağını, ilk 100 hızlı şarj döngüsünün ardından hücre içi kısa devre oluşarak bataryanın patlama ve patlamayla birlikte durdurulamaz bir yangın çıkarma riski taşıdığını anında tespit etti. Hande, adama hissettirmeden sunduğu teorik elektrokimya sorularıyla tasarımdaki bu devasa mühendislik hatasını fark etmesini sağladı ve şirketin milyonlarca avroluk hatalı bir seri üretimden hem de küresel bir güvenlik skandalından kurtulmasını sağladı.
Gece sona erip kazandığı yüksek miktardaki ödemeyi aldığında Hande, sadece kendi araştırmalarını ve bütçesini güvenceye almakla kalmadı. Bu kazancın bir kısmıyla, kırsal bölgelerdeki okullara geri dönüştürülmüş bataryalardan güneş enerjili küçük depolama üniteleri tasarlayan bağımsız bir genç mühendislik öğrencisi kolektifine gizlice finansal kaynak sağladı. Ertesi sabah fakültedeki masasına dönüp potansiyostat cihazının tuşlarına basmaya başladığında, ne akşamın ihtişamından ne de "Akim" kimliğinden tek bir iz kalmıştı. Hande için bu çift hayat, bir çaresizlik değil; iyonların matematiğini ve analitik zekasını kullanarak kendi bağımsızlığını inşa ettiği, gizli tehlikeleri açığa çıkarırken geleceğin temiz enerjisini güvenle şekillendirdiği stratejik bir satranç oyunuydu.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.