Müzenin Tuvaletinde Gizli İlişki Yaşayan Damla

Kayıp Kemikler ve Şifreli TaşlarOcak ayının sisli bir pazartesi sabahında Haliç üzerindeki soğuk hava Laleli’nin tarihi taş binalarına çökerken Damla, omurgalı paleontolojisi laboratuvarındaki masasında, Kretase dönemine ait fosilleşmiş bir kemik kesitinin üç boyutlu tomografi taramalarını inceliyordu. İstanbul Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği ve Paleontoloji Anabilim Dalı’nda doktora yapan Damla, gündüzleri Doğu Anadolu’daki çökeltilardan çıkarılan omurgalı fosillerinin mikro-strüktürlerini haritalandıran, tozlu lab önlüğü, toplu saçları ve büyüteciyle kendi halinde, geçmişin izlerine tutkuyla bağlı bir bilim kadınıydı. Ancak, fosil kemiklerinin minerallerine zarar vermeden yapılan senrotron mikro-tomografi taramalarının saatlik fahiş kiralama bedelleri, İngiltere'deki Doğa Tarihi Müzesi arşivlerine erişim izinleri ve tezi için gereken hassas elmas kesim preparat tezgahının maliyeti, akademinin sunduğu kısıtlı bursların çok üzerindeydi. Bu finansal darboğaz, onu kendi koyduğu sarsılmaz prensiplerle yönettiği ikili bir hayata yöneltmişti. Kampüs laboratuvarında taş ve kemik tozları arasında kaybolan mütevazı bir akademisyen olan Damla; İstanbul’un dev antikacıları, mermer ve maden ocağı holding sahipleri ve lüks özel müze koleksiyonerleri arasında ise fosil bilimi hakimiyeti, sarsıcı zarafeti ve keskin analiz yeteneğiyle tanınan seçkin bir refakatçi olan "Fosil"di.Son randevusu, Çamlıca sırtlarında Boğaz’a hakim görkemli bir malikânede, uluslararası bir madencilik ve doğal taş fonunun Türkiye direktörüyle gerçekleşti. Müşterisi onu, Avrupalı müze temsilcilerine ve özel koleksiyonerlere vereceği prestijli bir akşam yemeğinde kendisine eşlik etmesi, doğa tarihi ve antik taşlar üzerine entelektüel sohbetler yürütmesi için kiralamıştı. Yemek salonunun özel iklimlendirmeli sergi bölümünde, fonun milyonlarca avro ödeyerek Çin’deki bir müzayededen satın aldığı ve dünyada eşi benzeri olmadığı iddia edilen tam iskeletli bir pterozor (uçan sürüngen) fosil plakası Damla’nın dikkatini çekti. Müşterisinin gururunu ve koleksiyonuyla övünme arzusunu zekice sorularla besleyen Damla, kadehini yudumlarken gözleriyle taş plakanın üzerindeki kırık hatlarını, kemiklerin kalsifikasyon dokusunu ve harç matrisini zihninde analiz etti. Fosilin omurga dizilimi ile kanat eklemlerinin iki farklı türe ait sentetik kemik parçalarının epoksi reçine ve kireç tozu karışımıyla birleştirilerek oluşturulmuş son derece nitelikli bir sahtecilik ürünü olduğunu anında tespit etti. Damla, adama hissettirmeden sunduğu teorik diyenagenez ve kemik fosilleşme süreçleri sorularıyla plakadaki bu devasa sahtekarlığı fark etmesini sağaldı ve fonun hem milyonlarca avroluk zarardan hem de uluslararası paleontoloji camiasında komik duruma düşmekten kurtulmasını sağladı.Gece sona erip kazandığı yüksek miktardaki ödemeyi aldığında Damla, sadece kendi araştırmalarını ve bütçesini güvenceye almakla kalmadı. Bu kazancın bir kısmıyla, Anadolu’daki kaçak fosil kazılarını engellemek ve yerel fosil yataklarını dijital haritalara aktarmak için çalışan bağımsız bir genç jeologlar kolektifine gizlice finansal kaynak sağladı. Ertesi sabah fakültedeki masasına dönüp mikroskop altındaki kemik dokularını incelemeye başladığında, ne akşamın ihtişamından ne de "Fosil" kimliğinden tek bir iz kalmıştı. Damla için bu çift hayat, bir çaresizlik değil; milyonlarca yıllık taşların dilini ve analitik zekasını kullanarak kendi bağımsızlığını inşa ettiği, sahte mirasları açığa çıkarırken insanlığın gerçek doğa tarihini koruduğu stratejik bir satranç oyunuydu.