Zeytinburnu Kazlıçeşme’nin tarihi imalat sokaklarına, tabakhane bacalarından yükselen buhara ve Marmara Denizi’nden gelen sert poyraza kış akşamüstü çökerken, Bakırköy’deki meslek lisesinin çıkış zili gürültüyle yankılandı. On altı yaşındaki Hande, okul ceketini çıkarıp çabucak sırt çantasına koydu ve kalın kaşkoluna sarındı. Sınıf arkadaşlarının sahil parkına doğru yürürken akşam planları yapmasını tebessümle reddederek, adımlarını tabaklama tuzu, poliüretan ve sentetik kimyasal kokan sanayi alanından aşağıya çevirdi.
Hande, deri pres ustası olan babasının yüksek basınçlı silindir merdanesinde yaşanan hidrolik arıza sonucu ağır yaralanıp sağ elinde kalıcı fonksiyon kaybı yaşaması üzerine altı ay önce ailenin tek geçim kaynağı haline gelmişti. Dört nüfuslu evin kirası ve babasının her ay tekrarlanan fizik tedavi masrafları bu genç kızın omuzlarındaydı. Lise eğitimini aksatmadan akşamları bu uluslararası markalar için kompozit ayakkabı tabanı ve koruyucu deri imal eden fabrikada çapak alma, mikronluk esneklik kontrolü ve palet ambalaj işçisi olarak çalışıyordu.
Atölye; devasa hidrolik döküm preslerinin derinden gelen ritmik gümleme sesi, havalı çapak neşterlerinin tiz vızıltısı, kimyasal buharı ve kauçuk kokusuyla kaplı devasa bir yerdi. Görevi; iki yüz derece sıcaklıktaki vulcanize fırınlarından çıkan poliüretan taban bloklarının kenarlarındaki çapakları pnömatik neşterle temizlemek, dijital kumpasla esneklik ve et kalınlığı toleransını doğrulamak ve hazır olan parçaları ahşap paletlere istifleyip çelik çemberle bağlamaktı. Saatlerce sıcak fırınların karşısında durmaktan yüzü kızarır, neşter tutmaktan parmak boğumları titrer ve kimyasal buharı genzini yakarak gözlerini sızlatırdı.
Hande’nin tek hayali, Ege Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nü kazanarak polimer teknolojileri ve geri dönüştürülebilir malzeme sistemleri geliştiren uzman bir mühendis olmaktı. Ambalaj tezgahının karşısındaki beton kolona Kimya ve Matematik özet kartlarını asmıştı. Bir yandan iki eliyle ağır kauçuk parçaların çapaklarını temizlerken, gözleriyle duvardaki organik kimya, termodinamik ve türev denklemlerini takip eder, zihninden işlemleri yapmaya çalışırdı. Preslerin çıkardığı ritmik gürültüyü zihnini odaklamak için bir tempoya dönüştürmüştü.
O gece, İtalya’daki bir güvenlik ayakkabısı üreticisine sevk edilecek beş yüz adetlik özel dayanıklı taban setinin son kontrolü, çapak temizliği ve paletlenmesi acilen bitirilmek zorundaydı. Atölye sorumlusu rahatsızlanıp erken ayrılınca tüm yük Hande’ye kaldı. Saatlerce kimyasal buharı ve ağır sanayi kokusunun ortasında parçaları tek tek kontrol etti, çapaklarını sıyırdı ve ahşap paletlere istifledi. Gece saat yarımı gösterdiğinde ambalajlama ancak bitti. Üstü başı kauçuk tozu ve fabrika kokar halde binayı kilitledi. Marmaray durağına doğru yürürken esen soğuk poyraz yüzüne çarptı; ama Hande, bu koca şehrin zorluklarına rağmen kendi kaderini çelik bir iradeyle şekillendirdiğini çok iyi biliordu.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.